Palamut Avı Rehberi: Sürüyü Bul, Takımı Sal, Sofraya Taşı

Ekim sabahı. Hava serin, deniz yağ gibi. Martılar bir noktanın üstünde dönmeye başlamış, suyun yüzü hafif hafif kaynıyor. Palamut sezonu işte böyle başlar. Bir kere tadına baktın mı, her sonbahar seni yeniden denize çağırır.

Palamut sürüyle gezer ve en çok gün ağarırken ve güneş batarken yem kovalar. Tekneden en verimli iki yol var: sırtı (sürütme) ve palamut çaparisi. Kıyıdaysan silahın uzağa atılan metal jig ve yünlü-yüksük. Aşağıda hepsinin hızını, derinliğini, misina ve gram ölçülerini sohbet eder gibi anlattım. En sonda da seni bir sofra bekliyor: ızgara, buğulama ve lakerda.

Palamut ne zaman gelir, nerede durur?

Palamut temmuz sonu, ağustos başı Boğaz'da boy göstermeye başlar. Ağustos ortasından sonra göç hızlanır ve iş ciddileşir. Ege'de de ağustostan itibaren av verir. Onun iri ağabeyi torik ise eylül sonuna doğru Karadeniz'den iner.

Saat seçimi çok önemli. Sabahın ilk ışığında ve akşamüstü palamut kıpır kıpırdır. Öğlen de tutulur ama tempo düşer; o saatlerde biraz sabır gerekir.

Sana bir sır vereyim: Sürü çoğu zaman yüzeye çıkmaz, birkaç metre aşağıda beslenir. Kuş yok, su kaynamıyor diye hemen "balık yok" deme. Belki tam altındasın.

Tekneden sırtı: denizi tara, sürüyü bul

Dağınık sürüyü bulmanın en hızlı yolu sırtıdır. Tekne geniş alanı tarar, palamut da hızlı giden sahteye dayanamaz, saldırır. Kamış bir anda eğilir, makine vızıldamaya başlar. O sabahlara işte bu an için uyanılır.

Neyi ayarlıyorsun?	Ölçü
Hız	5 km/sa civarı; parlak kaşıkla 8-10 km/sa'e kadar
Derinlik	Yüzeyin 2-3 m altı; balık göstermiyorsa daha derin
Ana misina ve kolçak	0.50-0.60 mm
Beden	0.40-0.50 mm
Sahte	Söğüt yaprağı kaşık, simli veya uskumru desenli maket balık, kalamar taklidi

Amerika'daki palamut sırtıcıları da benzer çalışıyor. Dalıcı maket balıkla 4 knot (yaklaşık 7,5 km/sa) hızla başlıyor, 2-3 kamışlık bir düzen kuruyorlar. Kösteğe 30-40 lb flüorokarbon bağlıyorlar. Renklerde yeşil, sarı-yeşil ve kırmızı baş-beyaz gövde öne çıkıyor. Ana misinada da naylonu seviyorlar, çünkü esnemesi vuruşu yumuşatıyor.

Balık yüzeyde değilse dalıcı maket balık işi çözer. Yo-Zuri Original Crystal Minnow Deep Diver seyir hızına göre 6-7 metreye kadar iner; 110 mm boyu palamut sırtısına tam göre. Kamış tarafında Savage Gear SGS2 Trolling Game 2,13 m 12-20 lb var: parabolik aksiyonlu, sırtı için yapılmış bir kamış. Balık vurduğunda boydan boya bükülür, keyif de tam buradan gelir.

Yo-Zuri Crystal Minnow Deep Diver: uzun dili sayesinde sırtıda derine iner.

Tekneden çapari: sürünün üstündeysen bereket

Sürünün yerini bulduysan çapari bereket getirir. Takımı tekne yavaş giderken salarsın, sonra ağır ağır gezdirirsin. Bir silkelenme, bir daha... Takımı çektiğinde iğnelerde birkaç palamut birden pırıl pırıl parlar.

• Tekne hızı: Salarken 2-4 km/sa, sonra 2-3 km/sa ile sürütmeye devam.
• Derinlik: Takımı 20-35 kulaç arasında gezdir.
• Kurşun: Suya ve akıntıya göre 200-400 gr.
• Köstek: 25-40 cm; iri balık bekliyorsan uzun tut.
• İğne sayısı: 15 iğneye kadar bir çapari fazlasıyla yeter. Hem kolay dolanmaz hem çekmesi keyifli olur.
• Tüy rengi: Sabah beyaz, gün içinde kırmızı-turuncu daha iyi derler. Taş gibi bir kural değil; sahada dene, hangisi vuruyorsa ona devam et.

Tekneden zokalı takım: doğal yemin gücü

Doğal yemle avlanmak istersen ağır lüfer zokası kullan, ama misinayı ve iğneyi lüfer takımından bir boy kalın seç. Yem olarak istavrit, hamsi, uskumru ya da kolyoz tak; bütün, şakşak ya da yaprak kesilmiş olabilir. Gece avına çıkıyorsan bil ki palamut derinde durur. Yakamoz olsa bile 15 kulaçtan yukarı pek çıkmaz.

Kıyıdan atıp çekme: menzile giren senindir

Teknen yoksa üzülme. Sürü atış menziline girdiğinde kıyıdan da palamut tutulur. Derin suya yakın, uzun atışla açığa ulaşabileceğin noktaları seç. Burada mesafe her şeydir; ne kadar uzağa atarsan şansın o kadar artar.

Klasik Boğaz takımı ağırdır: 50-150 gr yünlü, 50-70 gr yüksük ya da 100-120 gr kaşık; 2,4-2,7 m boyunda, 80-140 gr atarlı kamış ve 0.40 mm misina.

Daha hafif ve hassas bir şey istersen 30-40 gramlık metal casting jig, örgü ip ve flüorokarbon köstekle oyna. Mustad Mezashi Casting Jig asimetrik gövdesiyle çekişte güçlü yalpalar; %45-%55 ağırlık dağılımı uzun atışa yardım eder. Üretici de palamutu hedef balıkları arasında sayıyor. Bu jigleri Savage Gear Defiance SG2 Shore Jig 2,90 m 15-60 gr rahatça uzağa yollar. Kıyıdan uzak atış ve kayalık zemin için güçlendirilmiş gövdesi var.

Mustad Mezashi Casting Jig: asimetrik gövdeli, uzak atış için metal jig.

Palamut hızlı balıktır, sen de çekişi hızlı tut. Sürü menzilden çıktıysa telaş yapma. Çayını iç, bir sonraki geçişi bekle.

Elindeki gerçekten palamut mu?

Balığı tuttun, şimdi bir de sırtına bak. Palamutta eğik, düz, koyu çizgiler sırttan aşağı ve öne doğru iner. Bu desen onun imzasıdır.

Aynı kaynamada bazen tombik ya da yazılı orkinos da oltaya gelir; onların deseni dalgalıdır. Hangisinin hangisi olduğunu bir oyun gibi çözmenin yollarını yakında torik, tombik ve yazılı orkinos yazımızda anlatacağız.

Palamut yemekleri: asıl ödül sofrada

Günün yorgunluğu, ellerinde tuzlu su kokusu ve buzun üstünde pırıl pırıl palamutlar... Palamut yağlı, dolgun etli bir balıktır. Tazeyken en sade hâli en güzelidir; fazla süse hiç gerek yok.

Izgara: közün üstünde cızırdayan palamut

Balığı 2-3 cm kalınlığında dilimle ya da fileto çıkar. Tuzla, iyice ısınmış ızgaraya yatır. Fileto pişiriyorsan önce derili tarafını pişir ve sık sık çevirme; bırak derisi çıtır çıtır olsun. Yanına roka, kırmızı soğan ve bol limon. Bu kadar. Taze ekmeği de unutma.

Buğulama: tek tavada mis gibi

Geniş bir tavanın dibine soğan, domates, sivri biber ve sarımsak diz. Palamut dilimlerini üstüne yerleştir; biraz zeytinyağı, limon ve az su ekle. Kapağı kapat, kısık ateşte balık kendi buharında pişsin. Kapağı açtığında mutfağı saran kokuya dayanmak zor. Üstüne maydanoz serp, doğruca sofraya.

Lakerda: sabrın en lezzetli hâli

Lakerda için büyük palamut ya da torik seç. Temizlediğin balığı 2-3 cm'lik dilimlere kes ve kanını bırakması için buzlu suda 12-24 saat beklet. Kuruladığın dilimleri bol kalın tuzla kavanoza bas, serin bir yerde 2-3 hafta beklet. Servisten önce tuzunu yıka; zeytinyağı, kırmızı soğan ve limonla sofraya getir. Bir dilim lakerda, bir de güzel sohbet... Kış akşamlarının tadı budur. Çiğ balığı tuzladığın için temizliğe ve soğuk zincire dikkat et.

Sezonun sahte ve jiglerine göz atmak istersen Jig & Zoka koleksiyonu seni bekliyor. Rastgele!

Kaynaklar

• Hedef Balık — Palamut balığı av teknikleri
• On The Water — Trolling Tips for Bonito
• BirGün — Lakerda nedir ve nasıl yapılır?

Görseller: Kapak — Sarda sarda, New Jersey, USA, ricofish, Wikimedia Commons, CC0. Palamut sürüsü — Sarda sarda shoal.jpg, charlottekirchner, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Yandan palamut — BonitolMPF.jpg, Mpfmarc, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Akçakoca tezgâhı — Akçakoca (4997267674).jpg, tomislav medak, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Ürün görselleri Navitek mağazasından.